Home Бүгінгі жаңалықтар Қазақ күресінің атауы өзгеретін болды

Қазақ күресінің атауы өзгеретін болды

Қазақ күресінің атауын өзгертуге қатысты бірнеше ұсыныс түсті, олардың арасында «балуан күресі», «күрес», белдесу», «тік күрес», «бас күрес», «бәс күрес» деген атаулар бар.

Sputnik, Арман Асқар. Жыл соңына дейін қазақ күресінің атауы өзгереді. Осыған орай арнайы ғылыми топ құрылды. Негізгі мақсат – ұлттық спортымызды халықаралық дәрежеге көтеріп, Олимпиада бағдарламасына қосу. Ол үшін қазақ күресінің бейтарап бір атауы болуы қажет. Sputnik Қазақстан тілшісі қазақ күресінің атауын өзгертуге қатысты ұсыныстарды саралап шықты.

Профессордың ұсынысы

Қазақ күресі киімінің авторы, профессор Елемес Әлімханұлы қазақ күресінің халықаралық атауына атүсті қарауға болмайды деп отыр. Оның мағынасына терең үңіліп, ғылыми тұрғыда таңдаған жөн. Әйтпесе, бүгінде негізсіз ұсыныстар жоқ емес.

«Енді, кез келген ұсыныстың нақты бір негізі болуы керек деп ойлаймын. Дәлелі де салмақты болған жөн. Мысалы, өткенде біреу «тік күрес» болсын депті. Ал сондай атау бола ма екен? Ондай ұсыныстарға дәлел келтіру керек», – дейді Әлімханұлы.

Ғалым федерацияның қарауына өз ұсынысын енгізді. Оның айтуынша, «қазақ күресі» деген атау кеңестер кезінде пайда болған. Ол кезде әрбір республиканың ұлттық спорт түрін бөліп көрсету үшін «өзбек күресі», «қырғыз күресі», «қазақ күресі» деген атауларды пайдаланған. Енді, қазақ күресін халықаралық дәрежеге шығару үшін бейтарап бір атау болуы шарт.

«Негізі, «балуан күрес» деп атау қажет. Себебі оның қандай да бір этносқа қатысы жоқ. Бұл – жалпы күреске ортақ атау. Ал шетелде қазақ күресін дамытқаны кімге қажет? Сондықтан жапондардың дзюдосы сияқты ортақ, бейтарап, көзге түспейтін бір атау керек. Мен «балуан күрес» деген атауды ұсындым. Себебі «балуан» деген сөздің ішінде күрес те, күш-қайрат та, мықтылық та бар», – деді Әлімханұлы Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында.

Ғылыми топ немен айналысады?

Қазіргі кезде қазақ күресін халықаралық деңгейге шығару бойынша ғылыми топ жасақталып жатыр. Мамандар қазақ күресінің атауын ғана емес, әдістердің атауын өзгерту мәселесін де қарастыратын болады.

Ғылыми-әдістемелік топтың жетекшісі Ербол Мырзабосыновтың айтуынша, бүгінде әдістердің көбісі самбо мен дзюдодан алынып, мемлекеттік тілге аударылған. Бірақ орысшадан қазақ тіліне аударғанда әдістердің атауы бірнеше сөзбен жазылды. Мысалы, «арқадан асыра лақтыру» деген әдіс бар. Оны бір сөзбен де беруге болады.

«Өзіміздің тіліміз бай ғой. Тұпнұсқада «шалу», «жамбас», «ілу», «қағу» сияқты өз атауларымыз бар. Енді, тағы 50 пайыз атауларын беруіміз керек. Ол да міндетті түрде күрестің биомеханикасына ұқсас сөздер болуы қажет. Ғылыми топ осы мәселені де жан-жақты қарастырады» – дейді Мырзабосынов.

Осы орайда федерация өкілі Ақтөбе қаласында өткен қазақ күресінен әлем чемпионатын да еске алды. Оған келген өзге елдің спортшылары «күрес» деген атауды қолдап отыр.

«Енді, «күрес» сөзінің «кураш», «гураш» деген баламалары көп қой. Мысалы, өзбек күресін «кураш» дейді, тағы «гураш» деген ұлттық күрес бар. Бұдан бөлек, қазақ күресін «белдесу» деп атайық дейді. Бірақ бізде екі балуан тең түскенде белдеседі. Оған қоса, «белдесу» деп атайын десек, «белбеу күрес» деген күрестің тағы бір түрі бар», – деп атап көрсетті Мырзабосынов.

Оның сөзіне қарағанда, қазақ күресінің атауын «номад», «айқас» немесе «алыш» деп атауға қатысты ұсыныстар да бар.

Федерация басшылығы не дейді?

Sputnik Қазақстан тілшісіне сұхбат берген федерацияның бас хатшысы Бақдәулет Сәбитов әзірше нақты нұсқаның таңдалмағанын жеткізді. Оны қоғам талқысынан да өткізу керек.

«Енді, қазір нақты бір нұсқа жоқ. Дегенмен, мамандарға атауын өзгертуге қатысты тапсырма берілді. Ол ұсыныстар қоғам талқысынан да өтуі тиіс. Негізгі мақсат – қазақ күресін әлемдік деңгейге көтеру. Мысалы, бізге «өзбек күресі» десе, қабылдамаймыз. Сондықтан қазақ күресінің атауын өзгерту керек. Оны халықаралық дәрежеге шығару үшін бейтарап бір атау болуы шарт», – деді Сәбитов.

Ғалымдар федерацияға қазақ күресін өзгертуге қатысты өз ұсыныстарын жеткізген. Ендігі кезекте оңтайлы нұсқаны таңдау қажет.

«Мысалы, бір профессор ағамыз «балуан күресі» деп атайық дейді. Енді, біреуі «күрес» деп қалдыруды ұсынып отыр, екіншісі «белдесу» деп атау керек дейді. Өткенде бір спорт азаматтары «тік күрес», «бас күрес», «бәс күрес» деген атауларды ұсынды. Енді, соның оңтайлысын, шетелге аударғанда басқа мағына бермейтіндей бір атауға келеміз деп ойлаймыз. Жылдың соңына дейін шешім болады», – дейді Сәбитов.

Көп оқылды

«ҚАЛАУЛЫМ» ЖАБЫЛДЫ!

Талай жанға ермек болған, талай жанның ашуын кернеген "Қалаулым сен" бағдарлама өз жұмысын тоқтатты, деп жазады NewsRoom+ ақпарат агенттігінің тілшісі.  Үш сағат бойы ауыл-аймақтағы жеті...

ӘРБІР БЕСІНШІ ДӘРІГЕР КОРОНАВИРУС ЖҰҚТЫРҒАН

Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметінше, әлем бойынша медицина қызметкерлерінің 20 пайызы коронавирус жұқтырған. БҰҰ COVID-19 жұқпасымен күресіп жатқан дәрігерлердің басым бөлігі нәзік жандылар екенін ерекше...

Енді көшеде маскасыз жүргендер айыппұл төлейді

Өзбекстанда барлық азаматқа маска тағу міндеттелді, деп хабарлайды newsroom.kz тілшісі. Енді 23 наурыздан бастап елде бетті тұмшалайтын қорғаныс құралдары жоқ адамдарға көшеде жүруге тыйым...

ҚАЗАҚСТАНДА КОРОНАВИРУС ЖҰҚТЫРҒАНДАР САНЫ 68-ГЕ ЖЕТТІ

Коронавирус індетін жұқтырған 2 адам тіркелді. Олардың бірі Алматы қаласында, екіншісі Нұр-Сұлтанда анықталған.  Сағат 10:40-тағы ақпаратқа сәйкес, Нұр-Сұлтан қаласы бойынша 35 адам, Алматы қаласында 29...

Тағы да жаңалықтар

Грант иегерлері тізімі

Жүктеп алу үшін басыңыз: Білім беру гранттары иегерлерінің тізімі

Қазақстанның ЖОО оқу ақысын қымбаттатуды жоспарлап отыр

Пандемия, төтенше жағдай және мұнай бағасының құлдырауы кесірінен адамдардың материалдық жағдайы нашарлап, кейбір студенттер мен ата-аналар оқу бағасын төлеуде қиындыққа ұшыраған. Білім және ғылым министрі...

«Жаным, сен мені мәңгілік сүйсің бе?» деген сөз құлағымда жаңғырып тұрды

- Жаным, сен мені мәңгілік сүйесің бе? - Әрине! - Егер мен о дүниелік болсам да сүйесің бе? - Онда бұдан да қатты сүйетін болам! Осы сөздерден соң...

Ақтөбе облысында түрме қызметкеріне белгісіз адамдар оқ атып кетті

Ақтөбе облысында түрме қызметкеріне белгісіз адамдар оқ атып кетті Ақтөбе облысында тергеу изоляторының қызметкеріне оқ тиіп, ауруханаға жатқызылды,  деп хабарлайды Stan.kz ақпарат агенттігі. "Мой город" басылымының мәліметінше, оқиға 20...

Елімізде 22 шілде күні 1646 адамнан коронавирус анықталды

Жалпы ел бойынша ауырғандар саны 76799. Қазақстанда өткен тәулікте 1646 адам коронавирус індетімен ауырғаны белгілі болды, деп хабарлайды Skifnews.kz ақпарат порталы coronavirus2020.kz-ке сілтеме жасап. Оның ішінде 778 адам клиникалық белгілері жоқ тасымалдаушы тіркелді. Аймақтар бойынша (жалпы/симптомсыз): Нұр-Сұлтан...

Эпидемиолог: Коронавирус адамға бейімделеді

Коронавирус адамға бейімделетіндіктен, оның ауруды тудыруы мүмкіндігі төмендейді. Алайда ауру маусымға байланысты өршуі мүмкін деп болжанып отыр. Бұл туралы Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің штаттан тыс бас...

О дүниеде өткізген алты күн

О дүниеде өткізген алты күн Бұл оқиға осыдан үш жыл бұрын менің өз басымнан өткен еді. Сол күні құлағыма құлаққап қыстырып алып, музыка тыңдап, аялдамада...

«Бәрібір түбінде өлеміз»: Кентал 4 жыл бұрын түсірген вайны үшін жазаланды (ВИДЕО)

«Бәрібір түбінде өлеміз»: Кентал 4 жыл бұрын түсірген вайны үшін жазаланды (ВИДЕО) Сот отырысы бірнеше рет кейінге қалып, 22 шілдеде онлайн режимде өтті. Кентал лақап атымен...

Маман қанық ұйықтаудың әдісін атады

Маман қанық ұйықтаудың әдісін атады Дұрыс матрас және оны дұрыс пайдалану адамды созылмалы шаршау синдромынан қорғайды, деп хабарлайды Stan.kz ақпарат агенттігі. Мұндай ақпаратты Сеченов атындағы Бірінші Мәскеу мемлекеттік медицина...

Тоқаевтың Twitter-дегі жазбалары неге түнде жарияланады?

Тоқаевтың Twitter-дегі жазбалары неге түнде жарияланады? Президент туындаған қиындықтарға шұғыл жауап беріп жатады. Қазақстан Президентінің баспасөз хатшысы Берік Уәли zakon.kz-ке Мемлекет басшысының жұмыс кестесі туралы айтып берді. Оның...

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here