Delphi тіліндегі бағдарламаның құрылымы

Delphi тіліндегі бағдарламаның құрамына .dpr кеңейтілуі бар жобаның файлы және .pas кеңейтілуі бар бір немесе бірнеше модульдер файлдары кіреді. 

Жобаның құрылымы

Жобаның файлы Object Pascal тілінде жазылған және компилятормен өңделетін бағдарлама. Бұл бағдарламаны Delphi автоматты түрде құрастырады (1-сурет) және ол біреше жолдардан тұрады.

Delphi oртасын іске қосыңыз, Project – View Source опцияларын орындау арқылы келесі терезені шығарыңыз:

Бағдарлама Program сөзімен басталып, End сөзінен кейін қойылған нүктемен аяқталады. Object Pascal тілінде көптеген арнайы сөздер әртүрлі нұсқау ретінде қолдаылады, компилятор оларды солдан оңға жән ежоғары төмен қарай оқиды. Жүйелі жақшаға алынған таңбалар түсініктеме ретінде қолданылады. Сонымен қатар, түсініктемені көрсету үшін “(* * )” немесе “//” белгілерін қолдануға болады.

Бірақ {$R*.RES} жолы (жақшадан кейін бірден $ белгісі тұрған) түсініктеме емес, ол компиляторға берілген нұсқау болып табылады. Мысалы, жоғарыда келтірілген {$R*.RES} жолы бағдарламаны ресурстар файлын қоса есептегенде компиляциялау керек екендігі туралы баяндайды.

Program cөзі және кейін анықталған бағдарламаның атауы – бағдарламаның тақырыбы деп саналады.

USES (пайдалану) сөзімен басталған сөйлем бағдарламаны осы сөзбен анықталған басқа файлдарда орналасқан модульдерді қоса есептегенде компиляциялау керек екендігін хабарлайды. Жоғарыдағы мысалда жобаның файлымен бірге стандартты Forms және бағдарламаушы өзі құрастырған ‘Unit1.pas’

файлындағы Unit1 модульдерін бірітіре отырып, компиляциялау керектігі туралы берілген нұсқау.

Осындай нұсқаудан соң бағдарламаның денесі орналасады, ол Begin сөзімен басталып, End және одан кейін қойылған нүктемен (терминатормен( аяқталады. Қарастырылып отырған бағдарламаның денесі үш орындалатын операторлардан құралған:

Begin

Application.CreateForm(TfmExample, fmExample);

Application.Run;

End.

Әр оператор Application (қосымша) объектінің белгілі ір әдісін шақыру жұмысын атқарады.

Object Pascal-да объект деп арнайы даярланған берілгендер мен оларды өңдеуде қолданылатын ішкі бағдарламалардың жиынтығынан тұратын және біртұтас болып саналатын бағдарламаның үзіндісін атайды. Объектінің берілгендерін өріс деп атайды және олар кез келген түрде анықталуы мүмкін. Объектінің ішкі бағдарламаларын әдістері деп атайды.

Объектілік типтердің негізгі ерекшелігі болып, ол объектінің өрістерен бірге қолданылатын әртүрлі іс-әрекеттердің жиынын ішкі бағдарламалар (процедура және функциялар) арқылы анықтауға болады. Берілгендердің осындай қасиетін инкапсуляция деп атайды. Инкапсуляция – берілгендерді өңдеудің алгоритмдерін бір бүтін құрылымға біріктіру деген тұжырым.

Объекттілік типтердің негізгі қасиеттері – функционалды толықтығ және өрістер мен дәстердің бір-бірінен ажыратылмауы оларды бағдарламанң блек бір тәуелсіз бөлігі ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Мұндай объектілерді бір бағдарламадан екіншіге оңай алмастыруға болады. Бұл принципті объектіге бағытталған бағдарламалау тәсілдері деп атайды.

Қарастырылған мысалдағы Application объектінің құрамына Windows бағдарламасының жұмысын ұйымдастыратын көптеген берілгендер мен ішкі бағдарламалар кіреді. Жалпы Delphi ортасы кез келген жаңа жобаның Application – объектілік бағдарламасын автоматты түрде құрастырады.

Initialize әдісі арқылы бағдарлама Windows–тің басқаруымен әртүрлі көмекші жұмыстарды орындайды. Application.Initialize әдісі шақырылғанда компилятордың құрастырған коды процессорды Delphi ортасының даяр тұрған бір үзіндісін орындатуға мұқтаж етеді. Осы үзінді орындалғаннан кейін (немесе бағдарламадан шыққаннан ейін) келесі жолдғы CreatForm әдісі орындалады және т.с.с.

CreatForm әдісі негізгі терезені құрастырып, оны экранда көрсетеді. Ал Run әдісі берілгендер мен оларды өңдеу туралы Windows–тан келген хабарларды қабылдайды. Батырмасы басылғанда, бағдарламаға Windows–тан жұмысты тоқтату және жүйелі ресурстарды (жадыны және процессорды) босату туралы нұсқау беріледі.

Жобаның коды, жоғарыда айтылғандай, Delphi ортасымен құрастырылады және көптеген жағдайларда бұл кодқа килігуге тыйы салынған. Егер бағдарламаушы осы кодқа әртүрлі өзгерістер енгізіп киліксе, онда Delphi ортасы осы өзгерістерді алып тастауға тырысады. Сондықтан жобаның файлында ерекше кеңейтілу қолданылады және әдетте бұл код көрінбей тұрады.

Бөлісу